Het getal negen: een spoor door de Noordse mythologie

Willem

8/30/20263 min read

Heb je weleens een getal dat je steeds weer tegenkomt? Bij mij is dat de laatste tijd het getal negen. Niet omdat ik ernaar op zoek was, maar omdat het steeds opduikt in een datum, in een optelsom, in een detail dat ik pas achteraf opmerk. En als je eenmaal begint te kijken, blijkt negen ook diep verankerd te zitten in de Noordse mythologie. Genoeg reden om er eens goed bij stil te staan.

Negen in de Noordse mythologie

De negen werelden vormen het bekendste voorbeeld: verbonden door de wereldboom Yggdrasil, van Asgard tot Helheim, vormen zij samen de volledige kosmos zoals de Noordse verhalen die beschrijven. Negen is hier geen willekeurig getal, het is de structuur waarbinnen alles bestaat.

Ook Odin zelf is onlosmakelijk verbonden met negen. Volgens de overlevering hing hij negen dagen en negen nachten aan Yggdrasil, zichzelf offerend aan zichzelf, op zoek naar de kennis van de runen. Pas na die negen nachten kreeg hij inzicht, een verhaal dat niet toevallig precies dit getal gebruikt.

Er zijn meer voorbeelden te vinden in de teksten. Heimdall zou negen moeders hebben. Freyr's dienaar Skirnir moest negen nachten wachten voordat hij zijn vrouw kon winnen. Thor zet, in het verhaal van zijn gevecht met de Midgaardslang, negen stappen voordat hij zelf bezwijkt. Steeds weer negen: als afsluiting, als beproeving, als drempel die overgestoken moet worden.

Het is belangrijk om hier eerlijk over te zijn: deze verhalen zijn ons overgeleverd via latere, vaak christelijke schrijvers, en we weten niet precies hoe letterlijk de mensen die deze tradities leefden het getal negen zelf beleefden. Wat we wél kunnen zeggen, is dat het patroon te consistent is om toeval te zijn. Negen was betekenisvol.

Een kleine inkijk in de numerologie

Los van de mythologie kent negen ook een plek in de numerologie, een veel latere, bredere traditie die geen directe historische band heeft met de Noordse wereld, maar die het wel de moeite waard maakt om even naast elkaar te leggen.

In de numerologie geldt negen vaak als het getal van afronding en wijsheid: het laatste cijfer voor je weer bij één begint, het punt waarop een cyclus voltooid is voordat een nieuwe start. Waar de Noordse mythologie negen gebruikt voor beproeving en drempels, gebruikt de numerologie het voor voltooiing, twee invalshoeken die elkaar op een interessante manier raken.

Een bekend kenmerk binnen de numerologie is dat negen zich als het ware "handhaaft": vermenigvuldig negen met een willekeurig getal, en tel je de cijfers van de uitkomst bij elkaar op, dan kom je steeds weer bij negen uit. Drie keer negen is zevenentwintig; twee plus zeven is negen. Of je daar nu een diepere betekenis in ziet of een wiskundige eigenschap, het went om erover na te blijven denken.

De negende rune: Hagalaz

Ook binnen de runen zelf duikt negen op. In de Oudere Futhark is Hagalaz de negende rune, en niet toevallig ook de eerste rune van het tweede aett (de drie groepen van acht runen waarin de rijen traditioneel worden ingedeeld). Hagalaz betekent hagel: een natuurkracht die alles wat op zijn pad staat kan verwoesten, plotseling en zonder aankondiging.

Waar de eerste acht runen (Freyr's aett) vooral gaan over opbouw, bezit, kracht, groei, markeert Hagalaz de overgang naar iets anders. Het is de rune van ontwrichting die vooraf gaat aan verandering: eerst moet er iets afgebroken worden, voordat er ruimte ontstaat voor iets nieuws. Dat sluit opvallend goed aan bij hoe negen elders in de mythologie terugkomt, als drempel, als beproeving die doorstaan moet worden voordat er inzicht of overwinning volgt. Odin's negen nachten aan Yggdrasil, Thor's negen stappen: ook daar is negen het punt waarop iets eindigt zodat iets anders kan beginnen.

En dat raakt precies aan hoe numerologie negen duidt: niet als eindpunt op zichzelf, maar als afronding van een cyclus vlak vóór een nieuwe start. Hagalaz is in die zin een treffende illustratie van dat idee, direct vanuit de runen zelf, de rune die letterlijk breekt met wat ervoor kwam, om plaats te maken voor het volgende.

Waarom ik dit deel

Ik schrijf dit niet omdat ik beweer dat negen "magisch" is in een letterlijke zin. Ik schrijf het omdat het me eraan herinnert hoe tradities, mythologie en latere symboliek, patronen aanreiken waarmee we naar ons eigen leven kunnen kijken. Soms is dat een rune die je trekt. Soms is het een getal dat blijft terugkomen. De waarde zit niet in het getal zelf, maar in de aandacht die het je geeft voor wat er om je heen gebeurt.

Merk jij zelf ook weleens een getal dat blijft terugkeren? Ik hoor het graag.